Helpt Yoga bij afvallen?
Mijn korte en eerlijke antwoord: nee, ik geloof daar niet zo in. In de 16 jaar dat ik nu yoga beoefen en lesgeef, heeft mijn gewicht geschommeld, maar dun ben ik niet geworden. Toch blijf ik yoga beoefenen – want het heeft me al die jaren wel degelijk heel veel opgeleverd. Dus lees toch nog even door - want yoga heeft je veel te bieden - ook als je er niet van afvalt.
Misleidende youtube video's
Misschien heb jij er, net als ik, ook wel eens naar gezocht: "yoga for weightloss'. Ik vond tientallen blogs en video’s met titels als “Verbrand buikvet met yoga” of “Word slank in 30 dagen”. Slanke, lenige "yoga-elfjes" doen moeiteloos de meest ingewikkelde houdingen voor - vaak met veel zonnegroeten. En ik kan alleen maar denken: ze hebben geen idee waarover ze het hebben. In dat tempo, met die houdingen - dat kán mijn lijf helemaal niet! Dit is geen afval-yoga; dit is ontmoedigingsyoga.
Yoga is geen intensieve sport
Yoga is meestal geen intensieve sport die calorieën wegbrandt zoals hardlopen of HIIT-training - al zijn er wel intensievere yoga-vormen waar je conditie van krijgt, mits de gekozen houdingen ook passen bij jouw lijf. Zeker als je echt plussize bent is dat iets om bij stil te staan (Lees ook mijn blog over soorten yoga & het plussize lijf). Maar zelfs als je heel fanatiek yoga't of sport is het nog de vraag of je daar nou heel snel veel lichter van wordt: zelfs bij het Voedingscentrum geven ze aan dat je van sporten alléén, niet afvalt.
Wat doet yoga dan wel?
Yoga is ook helemaal niet bedoeld als afvalmethode. Het doet iets wat veel belangrijker is: je bouwt aan de relatie met je eigen lijf. Door te oefenen met aandacht leer je haar steeds beter kennen, en daarmee groeit je zelfrespect. Onderweg wordt je vaak ook nog wat leniger en wat sterker en helpt het je om de stress van alle dag los te laten.
In plaats van te vechten tegen de kilo’s, leer je steeds beter luisteren naar wat je lichaam nodig heeft. Dat geeft al wat ontspanning en plezier in bewegen, en precies dát kan ervoor zorgen dat je gezondere keuzes gaat maken en je beter in je vel komt te zitten. Mocht je daardoor ook nog wat kilo’s verliezen onderweg, is dat mooi meegenomen – maar laat dat niet jouw focus zijn.
Mijn cursisten vertelden bijvoorbeeld:
Ik voel me lekkerder in mijn lijf, soepeler en ‘lichter’. Niet in kilo’s, maar wel in de alledaagse bewegingen.
(Linda, 37 jaar)
Mijn buik is er gewoon, mag altijd “meespelen” en hoeft niet weg. Ik voel me hier veilig en in plaats van te schreeuwen tegen mijn lichaam leer ik hier om te luisteren. Wat fijn om iets te kunnen doen waarbij ik niet steeds denk "had ik maar een ander lichaam".
(Esther, 65 jaar)
Colette heeft mij liefdevol en op een zachte manier weer in contact gebracht met mijn lichaam. Stapje voor stapje begin ik het steeds prettiger te vinden om met mijn lichaam bezig te zijn op deze bewuste manier. Ik heb ervaren en geleerd dat alles er mag zijn. Ook als een les even niet goed lukt.
(Angela, 37 jaar)
(Meer ervaringen lees je op de 'cursisten vertellen'-pagina)
De keerzijde van focussen op afvallen
Misschien heb jij net als veel andere plus-size vrouwen jarenlang het gevoel gehad dat jouw lichaam niet goed genoeg was. Elke poging tot afvallen begint met hoop, maar eindigt vaak in teleurstelling. Ook dit Onderzoek uit 2007 bevestigde weer eens dat diëten niet werken als je op de lange termijn gewicht kwijt wilt; dat een tot twee derde van de dieters zelfs zwaarder eindigen dan daarvoor én dat mensen die op dieet zijn geweest, op de langere termijn zelfs niet echt gezonder bleken dan de mensen die niet op dieet gingen.
En, voeg ik daar dan zelf maar aan toe: met elke mislukte poging groeit het gevoel dat je zelf hebt gefaald... terwijl het niet aan jou ligt. Het ligt aan de boodschap die we met zijn allen zijn gaan geloven: dat afvallen moet. Dat een dieet de oplossing is. en dat je pas goed genoeg bent als dat is gelukt...
Daarom is 'yoga om af te vallen' geen goed idee
Gebruik je yoga puur om af te vallen, kan hetzelfde gebeuren. Want als je jezelf vergelijkt met die superlenige docenten online, merk je al heel snel dat een aantal (of alle, als je pech hebt) oefeningen die ze aanbieden eigenlijk niet te doen zijn; het gaat te snel of te diep. Die pretzel waarin je je probeert te vouwen? Die is überhaupt niet haalbaar als je benen op je buik botsen zodra je vooroverbuigt.
Voor je het weet denk je dat jij zelf tekortschiet en dat jouw lijf dit niet kan, dus stop je er weer mee. En dat is zó zonde! Want het lag niet aan jouw lijf. Het lag aan de houding, aan de docent die niet met jouw lijf kon mee-voelen en een passende houding wist aan te bieden.
Want het is nooit de bedoeling om je lijf in een yogahouding te persen. Yoga is bedoeld om zich aan jouw lijf aan te passen – zodat jij thuis kan komen in het lijf dat je vandaag al hebt. Elk lijf is een yogalijf – maar niet elke yogales, of elke yogahouding, is bedoeld voor elk lijf.
Wat yoga je wél oplevert
Ik raak altijd wat geïrriteerd als mensen harde beloftes doen over wat yoga doet. Veel instagram memes of youtube video’s presenteren het als een quick fix: “doe deze oefening een week lang en je bent van je rugpijn af” of “elke avond mediteren en nooit meer stress”. Ik wou dat het zo werkte. Is het dan zinloos om met yoga te beginnen? Nou, néé! Anders was ik er allang mee gestopt natuurlijk 😉
Yoga kan dus niet beloven dat je vijf kilo in een maand kwijt bent. Maar dit waarschijnlijk wel:
- Je leert beter omgaan met stress: behalve dat je wekelijkse yoga-uurtje al een terugschakelmoment op zich is, vul je ook je ‘gereedschapskist’ met manieren om spanning los te laten gedurende je dag - bijvoorbeeld door op je adem te focussen.
- Meer zelfvertrouwen: Yoga leert je je lijf waarderen om wat het kan. Sommige yogahoudingen zullen je verrassen, bij andere houdingen leer je dat je ze kan en mag aanpassen aan jouw lijf. Daarmee krijg je meer regie, je leert je lijf kennen.
- Lekkerder in je lijf: Doordat je regelmatig in beweging bent en je adem verbetert, worden de meeste mensen leniger, fitter en energieker. En dat voelt simpelweg fijner.
- Plezier in bewegen: In plaats van sporten te zien als straf, wordt bewegen iets waar je naar uitkijkt. Het is namelijk veel fijner om met je lijf mee te werken in plaats van steeds maar vol te houden omdat het moet van de dokter of de weegschaal.
En, tóch nog een sprankeltje hoop voor wie nog steeds graag gewicht wil verliezen met hulp van yoga:
- Minder cortisol: Tijdens de yoga-oefeningen breng je je lichaam, je mind en je adem op één lijn. Uit onderzoek is gebleken dat dat effect heeft op je stressniveau en het kan er zelfs voor zorgen dat je cortisolniveau verlaagt. En dat kan helpend zijn omdat cortisol o.a. meer trek geeft in vet en zoet volgens hoogleraar Liesbeth van Rossum (Erasmus MC) Dus als je die redenering volgt: meer yoga --> minder cortisol --> minder trek in vet en zoet. Dit is een claim die je wel vaker tegenkomt bij mensen die yoga als afslankmiddel promoten. Helemaal uit de lucht gegrepen is het dus niet - maar zoals ik in het begin al zei: ik ben zelf niet afgevallen door de yoga, dus hang er niet alles aan op.
Helpt yoga dan helemaal niet bij afvallen?
Misschien indirect. Als je door je yoga-beoefening meer waardering voor je lijf ontwikkelt zal je ook beter voor haar willen zorgen. Daardoor ga je op den duur gezondere keuzes maken vanuit jezelf en niet 'omdat het moet'. Daardoor kan het zijn dat je, vanzelf en geleidelijk, een paar kilo verliest. Maar ik kan het niet vaak genoeg zeggen: focus daar niet op. Het is veel effectiever om je aandacht te richten op hoe het voor je voelt om yoga te doen.
Kan ik yoga doen als ik dik ben?
Jazeker! Je hoeft niet slank of zelfs lenig te zijn om met yoga te beginnen, al zal niet elke soort yogales passen bij de mogelijkheden van jouw lichaam. Als je net begint met yoga kies dan voor een wat rustiger vorm van yoga – denk aan hatha, yin, gentle yoga, stoelyoga (lees ook mijn blog "welke yogastijl past bij jou?") Of zoek een yogadocent die gespecialiseerd is in yoga voor plussizers (mocht je dat overwegen, dan is mijn gratis kennismakingscursus misschien een mooi begin).
Is yoga niet te zweverig?
Niet bij mij :o) Ik geef down-to-earth yogalessen die praktisch en toegankelijk zijn. Lekker bewegen, ademen en ontspannen. Vaak met een vleugje body positivity, want ik wil dat jij weer senang wordt met jouw eigen lijf door te ontdekken hoeveel jouw lijf (wél) kan, en hoeveel rijker je leven kan worden als je jezelf waardeert zoals je bent. Met al jouw pracht en ja, ook de ongemakken die er misschien ook zijn. Je lijf is om in te leven en er is niets tastbaarders dan dat. Het wordt pas echt zweverig als je blijft fantaseren over hoe je lijf zou moeten zijn en om die reden de dingen uitstelt tot 'later als ik slank ben'.
Ik kan niet op de grond zitten – kan ik wel yoga doen?
Ja zeker, maar check wel even bij je docent of deze ervaring heeft met het aanpassen van de lessen aan mensen met uiteenlopende behoeftes. Lees eventueel ook mijn blog over rugpijn bij het zitten, misschien helpt dat je ook wat op weg. Of zoek naar speciale stoelyogalessen. Die zijn heus niet alleen voor senioren – er bestaat bijvoorbeeld ook stoelyoga voor op de werkvloer.
Hoeveel calorieën verbrand je met yoga?
Dat is niet te zeggen. Er zijn zoveel soorten yoga als er leraren zijn en dat varieert van restorative yoga (waarbij je in anderhalf uur soms maar 4 houdingen doet) tot Hot yoga (waarbij je veel intensieve houdingen doet in een ruimte die is verwarmd tot 40 ˚C zodat je zoveel mogelijk zweet)….
Maar weet je: calorieën zijn niet zo interessant. Het zegt zo weinig! Je moet elf uur rennen om 1 kg af te vallen las ik ooit ergens – ik weet niet of dat precies waar is, maar het gaat om het idee. Daarbij heeft ons lijf een fantastisch regelsysteem dat er voor zorgt dat je vanzelf meer wilt eten als je intensief hebt ingespannen. Je krijgt dan vanzelf meer trek in zoet, vet en zout als je heel intensief gesport hebt. Waarschijnlijk staat daarom ook altijd de frituur aan in de voetbalkantine 👉Het heeft dus niet zoveel zin om te focussen op calorieverbranding.
Daarom is mijn advies: laat het idee van die kilo’s en calorieën los en kies een yogavorm die bij je past. Want als je iets doet wat je prettig vindt is de kans veel groter dat je terugkomt. Daar heb je op de lange termijn veel meer aan dan aan een sportschool- of yoga abonnement dat in de la ligt te verstoffen omdat je vandaag geen zin hebt (en 'morgen' nooit komt...)
Moet ik lenig zijn om te beginnen?
Nee gelukkig niet. Eigenlijk is het juist een voordeel als je lekker stijf bent: dan is er veel meer te voelen en veel meer te onderzoeken.
Wat je in yoga eigenlijk doet is een houding aannemen, en dan je aandacht richten op wat je voelt in die houding: een strak gevoel, een trillende spier of iets anders wat zich aandient. Je ademt rustig door en daardoor kan een bepaalde rust over je heen komen - ook als de houding uitdagender is. Ondertussen blijf je de sensaties waarnemen, tot het 'genoeg' is.
Ben je stijf, dan is er al heel snel iets van strakheid of spanning te ervaren en hoef je dus niet zo ingewikkeld te doen als op de instagram foto’s van de lenige yogameisjes die je zo vaak ziet.
Wat moet ik doen als ik een houding niet kan?
Je kan de houding aanpassen door hem kleiner te maken, een hulpmiddel te gebruiken (zoals een yogablok, bolster of sjaaltje) of je lijf anders in de ruimte te plaatsen (bijvoorbeeld meedoen op een stoel of zelfs op bed).
Elke houding kent talloze variaties, en elk lijf is anders en vraagt ook om iets anders. Een goede yogadocent helpt je om het idee los te laten dat de ene versie beter is dan de andere. Als het goed is word je niet gepusht om verder te komen of langer vol te houden. Natuurlijk mag een houding ook best uitdagend zijn; maar dan nog blijft het belangrijk om de signalen van jouw eigen lijf te respecteren en je vrij te voelen te stoppen wanneer het genoeg is voor jou.
En het grappige is – als je yoga doet die precies past bij jouw eigen behoeftes, is de kans groter dat je daarmee vanzelf wat soepeler wordt.
Is een aangepaste yogahouding 'minder' waard dan de echte houding?
Integendeel! Jivana Heyman, de oprichter van de accessible yoga movement is iemand die mij enorm inspireert en hij zegt: aangepaste yoga is gevorderde yoga - en ik ben het roerend met hem eens. Want je kan pas echt goed aanpassen als je de houdingen goed kent, je lijf goed kan voelen en de moed hebt om de dingen 'anders' te doen dan anderen.
Waarom zijn er dan zoveel ingewikkelde houdingen in de yoga?
Die zijn er speciaal voor mensen die van nature echt heel lenig zijn. Zij willen tenslotte óók wel eens hun grenzen voelen en kunnen onderzoeken.
En ok: ze zijn er óók voor mensen die het heel belangrijk vinden om hun instagram-feed te vullen met mooie plaatjes. Maar jij en ik: wij zijn gewone mensen en hebben al genoeg aan ‘gewone mensen houdingen’ 😉
Ik schaam me voor mijn lijf als ik yoga doe, hoe los ik dat op?
Niemand zou zich voor zijn lichaam moeten schamen, maar helaas is het ideaalbeeld van een jong, dun, slank en wit lichaam diep in onze cultuur verankerd. Als je al een leven lang gelooft dat jij niet aan die norm voldoet dan is dat pijnlijk en verdrietig genoeg. Zeker als het lang geleden is dat je iets met ‘bewegen’ of ‘sporten’ hebt gedaan, kan zo’n eerste keer heel erg spannend zijn - daar weet ik zelf alles van!
Maar weet dat jouw lijf niets is om voor te schamen. Het is jouw lijf en je hebt het volste recht om je leven te leven, de dingen te doen die je wilt doen, en vooral: om goed voor jouw lijf te zorgen.
Dus stap die yogastudio binnen als je dat wilt en doe alsof het de normáálste zaak van de wereld is: fake it till you make it. Ga lekker achterin een hoekje zitten als dat veiliger voelt voor jou. En weet dat de mensen die heel erg naar jou kijken (áls dat al gebeurt) op dat moment dus niet met yoga bezig zijn – want dan zouden ze op hun eigen lijf letten.
Is de drempel naar de studio bij jou in de buurt nog wat te hoog? Zoek dan naar online lessen. Het aanbod is tegenwoordig groot en er is voor elk wat wils. Nadeel van online yoga is dat het vaak on demand video's zijn, wat nogal wat vraagt van jouw discipline. En dat er geen enkele vorm van begeleiding is, dus je zal zelf veel moeten uitzoeken om te dealen met houdingen die in jouw lijf toch niet zo goed werken.
Om die reden geef ik zelf mijn (speciaal op plussizers gerichte) yogalessen live online - je mist de les als je er niet bent waardoor je de discipline niet (alleen) uit je tenen hoeft te halen ;o).
En we drinken thee na afloop, zodat we ervaringen kunnen uitwisselen en alternatieven voor houdingen kunnen onderzoeken. Soms neem ik voorafgaand aan de les zelfs een snel videootje op, als ik weet dat iemand een bepaalde houding lastig gaat vinden. Wil je hier meer over weten, kijk dan bij online yogales aan plussize vrouwen.
Ook op youtube kun je tegenwoordig video’s van plussize yogadocenten vinden als je zoekt op ‘plussize yoga’. Zij weten uit eigen ervaring wat Volle lijven nodig hebben om vrijer te bewegen. Mij vind je daar ook 😉
Is yoga niet gewoon een hype?
Yoga bestaat al duizenden jaren. Het is geen trend, maar een eeuwenoude manier om lichaam en geest sterker en gezonder te maken en bewustwording op gang te brengen. De fitness-afval-30 kilo slank-versie van yoga – dat is wél een hype. Waarvan ik hoop dat die snel over is zodat we weer gewoon échte, waardevolle en zinvolle yoga kunnen gaan doen.
3 praktische tips om vandaag nog te starten
👉 Begin klein – Al 10 minuten per dag kan verschil maken. Zet een rustige playlist op en doe drie houdingen die je fijn vindt. Je kan ook op mijn youtube kanaal kijken voor inspiratie.
👉Laat je inspireren - hoewel ik niet meer zo'n fan ben van Social media, heeft het mij wél erg geholpen om mensen uit de body positivity hoek te gaan volgen. Plussize yogi’s die je zou kunnen volgen zijn bijvoorbeeld thebrittacorner of Shannon van Fringeish of Scotteeisfat. En natuurlijk kan je ook op mijn feed kijken (al ben ik dus niet meer zo actief): Volopyoga.
Dat geeft niet alleen inspiratie voor houdingen die bij je passen en tips hoe je yoga voor jouw lijf kan laten werken – maar het is ook heel inspirerend om te kijken naar lijven die lijken op jou en te zien hoe veel er wél kan! Daardoor normaliseert je beeld van hoe een yogalijf eruit hoort te zien, en het normaliseert je mening over wat er mogelijk is in een Vol lijf.
👉Zoek een yogaschool of yogaleraar die bij jou past – kijk eens op de site van de studio om de hoek, welke lessen bieden ze aan? Of zoek een online studio met lessen die aansluiten bij jouw behoeftes en probeer het eerst eens thuis, in je eigen veilige omgeving uit. (uiteraard ben je bij mij ook welkom!)
En als je een studio hebt gevonden: zijn er ook lessen voor bijzondere doelgroepen? Zo ja, dan kan je er van uitgaan dat die docent ook in de ‘reguliere’ lessen in staat is om met jou mee te denken en een veilige sfeer te scheppen.
Kijk ook: welke opleiding heeft de docent achter de rug? Is de docent erkend door een beroepsvereniging zoals de DRU, VYN, SYN, of Yoga alliance?Het is niet zaligmakend maar wél een aanwijzing dat iemand zich serieus in de yoga heeft verdiept en niet een kort oppervlakkig cursusje heeft gevolgd.
Tot slot
Yoga gaat niet over afvallen, maar over beter in je lijf zitten. Als dat lukt, voel je je energieker, vrijer en zelfverzekerder – en misschien verlies je onderweg wat kilo’s. Maar zelfs als dat niet gebeurt, heb je iets veel waardevollers gewonnen: een gezonde relatie met je lichaam.
En dat is precies waar het om draait!
Lees meer:
Of kijk één van de volgende video's:
Geschreven door Colette Edelenbosch, de dikke yogajuf van Volop Yoga
Ik ben Colette Edelenbosch, en ik geef al meer dan 10 jaar yogales aan plussize vrouwen in mijn online yogaschool Volop Yoga. Met een klassieke yogaopleiding (+500 uur, gecertificeerd door de beroepsvereniging VYN) en een achtergrond als bioloog help ik plussize vrouwen om met vertrouwen en plezier te bewegen. Mijn lessen zijn nuchter, praktisch, veilig en afgestemd op een Vol lijf, vanuit eigen ervaring én deskundigheid. Wil je ontdekken hoe yoga ook voor jou kan werken? Doe mee met mijn gratis cursus ‘Yoga voor plussize vrouwen’ en ervaar het zelf.
